نورولوژي
(Neurology)

تعریف:
دا د طب یوه څانګه ده چې د عصبي سیستم (ماغزو، نخاع، عصبي او عضلاتي ناروغیو) په اړه مطالعه، تشخیص او درملنه کوي. نورولوژي د عصبي سیستم ساختمان، فعالیت، او د هغې د اختلالاتو سره کار کوي.

اړوند اصطلاحات:

• نورولوجیسټ (Neurologist): هغه ډاکټر چې د عصبي سیستم ناروغیو په تشخیص او درملنه کې تخصص لري.
• نورو سرجري (Neurosurgery): د عصبي سیستم جراحي.
• نورو ساینس (Neuroscience): د عصبي سیستم ساینسي مطالعه.

مثال:

• "نورولوژي په روغتون کې د ماغزو سکټو تشخیصوي."
• "زه د سر درد لپاره د نورولوجیسټ څخه مرسته غواړم."

ميلسټون
د پښتو مانا:

• مهم پړاو يا مرحله: د يوې پروسې يا پروژې هغه مهم او تاريخي ټکي ته ويل کېږي چې د پرمختګ نښه وي.
• د فاصلو نښه: د لارې په اوږدو کې د فاصلې د اندازه کولو لپاره ځای پر ځای ډبرين نښې.

مثالونه:

• دا پروژه دوه مهمې ميلسټونونه لري.
• د سفر په لاره کې ميلسټونونه د فاصلو د پېژندلو لپاره ګټور دي.

نږدې مانا لرونکي لغات:

• پړاو (مرحله)
• نښه (علامت)
• مهم ټکی (نقطه عطف)

AMBLYOPIA

پښتو ژباړه:

• تنبلي سترګې (tanbalee starge) - دا اصطلاح د سترګو د کمزوري کیدو یا تنبلي لپاره کارول کیږي.

تفصيلي تشريح:

• تنبلي سترګې یو طبي حالت دی چې په معمول ډول په ماشومتوب کې پیل کیږي او په یوه سترګه کې د لید کمزوري یا ضعف رامنځته کوي. دا د سترګې او دماغ ترمنځ د عصبي اړیکو په سم ډول نه رامنځته کیدو پورې اړه لري. که چیرې دا حالت په وخت سره تشخیص او درملنه نه شي، د لید دا ضعف دایمي کیدی شي.

د پېښې لاملونه:

• سترابېزموس (سترګو ته ښکته والی یا انحراف)
• ریفریکټو ایررز (د انکسار تېروتنې لکه دوربینی، نږدې بینایی، یا آستیګماتیزم)
• کتاراکټ (سترګې ته تیاره والی)
• پټاکول (د پلک بندیدل)

درملنه:

• د کمزورې سترګې د کار کولو هڅول (د مثال په توګه د قوي سترګې پټول)
• د عینکو یا لینزونو کارول
• د سترګو د تمرینونو کول
• په ځینو مواردو کې جراحي

نور مترادف اصطلاحات:

• کمزوري سترګې (kamzoree starge)
• ضعيف ليد (za'eef leed)

نوم: Narrative
تلفظ: Narrative
ډول: نوم (اسم)
معنی: کیسه، حکایت، روایت، د واقعاتو یا تجربو ترتیب شوی بیان.
مثال:

• د هغې د ژوند کیسه خورا الهام بخښونکې وه.
• د سفر روایت یې په تفصیل سره شریکه کړه.

متلوني/مترادف:

• Story (کیسه)
• Tale (حکایت)
• Account (بیان)
• Chronicle (وقایع نگاري)

مخالف:

• Silence (چوپتیا)
• Fact (واقعیت)

تېته
معنی: د کلیسا یا مذهبي ادارې لپاره د عیسویانو له خوا ورکول شوي عشره یا لسیمه محصول. دا په تاریخي او مذهبي متنونو کې کارول کېږي.

مثال:

• هغه خپل تېته په منظم ډول کلیسا ته ورکوي.

زکواة

معنی:
زکواة په اسلامي فقه کې یو فرض عبادت دی چې د مال یوه ټاکلې برخه په ځانګړو شرایطو کې مستحقو خلکو ته ورکول کیږي. دا د اسلام پنځو ارکانو څخه یو دی.

تفصیل:

• شرعي حیثیت: فرض (د هر هغه مسلمان لپاره چې د نصاب مال یې ولري).
• نصاب: د شپږو میاشتو لپاره د سرو زرو ۷.۵ توله (۸۷.۴۸ ګرامه) یا د سپینو زرو ۵۲.۵ توله (۶۱۲.۳۶ ګرامه) یا د پیسو، سامان، یا څارویو یوه ټاکلې کچه.
• شرایط:
  • مال د یو کال لپاره په ملکیت کې وي.
  • د مال مقدار د نصاب څخه زیات یا مساوي وي.
  • مال د اصلي اړتیاو څخه ډیر وي (لکه د کور، جامو، او اړینو توکو څخه پرته).
• مستحقان: فقرا، مسکینان، زکات راټولونکي، تازه مسلمانان، بنديان، قرضداران، د الله په لار کې جنګیالي، او مسافرین.
• مقدار: عموماً ۲.۵٪ (یو په څلوېښتو برخه) د نقدي پیسو، سامان، یا څارویو په څیر.

اړوند اصطلاح:

• نصاب: د زکات اخیستلو لپاره اړین لږترلږه مال.
• فطرانه: د عید الفطر په ورځ ورکول کیږي، چې د زکات الفطر په نوم هم پیژندل کیږي.

نوټ: زکواة د ټولنیز عدالت، پاکوالي، او د مال په ویش کې د توازن لپاره یو مهم اسلامي اصل دی.

عرض
د پښتو معنی:
۱. نندارې، لید: د یو څه د ښکاره کولو یا وړاندې کولو عمل.

• مثال: د کتابونو عرضه په کتابتون کې ترسره شوه.

۲. وړاندیز، پیشنهاد: د یوې وړاندیز شوې چارې یا نظر وړاندې کول.

• مثال: د هغه عرضه د ټولو لخوا ومنل شوه.

۳. عرض (جغرافیه): د ځمکې د استوا سره موازی خطونه چې د یو ځای د شمالي یا جنوبي موقعیت ښیي.

• مثال: کابل د ۳۴.۵ درجې شمالي عرض البلد کې موقعیت لري.

۴. پراخوالی، وسعت: د یو څه اندازه یا ساحه.

• مثال: د مېدان عرض لس متره دی.

۵. د دعا یا التماس وړاندې کول: په رسمي یا مذهبي چارو کې.

• مثال: د ملک عرضه د ولس لپاره ومنل شوه.

مترادفونه: وړاندیز، نندارې، پیشکش، وسعت، پراخوالی.
متضادونه: رد، اخستل، محدودیت، تنګوالی.

علاقه‌داری
معنی:
۱. د علاقې لرونکی؛ هغه څوک چې په کوم څه یا چا سره مینه او تړاو لري.
۲. د ځانګړې پاملرنې وړ؛ هغه څه چې په خاصه توګه پکې علاقه شته وي.

مثال:

• هغه د کتابونو علاقه‌دار دی. (هغه د کتابونو سره مینه لري.)
• دا یو علاقه‌دار موضوع ده. (دا یوه مهمه او په زړه پورې موضوع ده.)

مترادف:
مينه‌وال، شوقين، د علاقې خاوند.

متضاد:
بې‌علاقه، بې‌مينه.

معروض علیه
د انګلیسي معنی: Defendant, accused (in legal context)
د پښتو معنی: متهم، مدعي علیه (په قانوني چوکاټ کې)
تفصیل: دا اصطلاح په قانوني نظامونو کې هغه څوک ته ویل کېږي چې پرې د جرم تور ولګول شوی وي او په محکمه کې یې په وړاندې دعوا روانه وي.

شرعآ
فارسي:

• معنی: به‌شکل شرعی، مطابق به شرع، د شرعي قوانینو له مخې.
• مثال: دا کار شرعآ درست دی. (دا کار د شرعي قوانینو له مخې سم دی.)

انګلیسي:

• Meaning: Legally, according to Islamic law, in accordance with Sharia.
• Example: This act is legally permissible.

توضیح:
دا کلمه د "شرع" (اسلامي قانون) څخه اخیستل شوې ده او "آ" په پای کې د تاکید یا حالت ښودلو لپاره کارول کیږي. په عمومي توګه د شرعي احکامو او قوانینو سره مطابقت ښیي.