ګونډي
Ghondi

معنی:

• ګونډي یو ډول ډیر لوی او قوي سپی دی چې د ښکار لپاره کارول کیږي. دا سپی د افغانستان په ځینو سیمو کې موندل کیږي او د خپل زور او استقامت لپاره پیژندل کیږي.

مثال:

• هغه سړی د ګونډي سپي سره ښکار ته ولاړ.
  (That man went hunting with a Ghondi dog.)

NULL

طبقاتي
تلفظ: tabaqāti
د ډول: صفت (صفات)
معنی: د طبقې یا طبقاتو پورې اړوند؛ د ټولنیزو طبقو سره تړاو لرونکی.
مثال:

• په جملې کې: د طبقاتي توپیرونو له منځه وړل د ټولنې د مساوات لپاره اړین دي.
• مترادفات: طبقوي، درجوي، ټولنیز-اقتصادي.
• متضاد: غیرطبقاتي، بې طبقې.

طبقاتي نظام

معنی

طبقاتي نظام د ټولنې یو سازمان دی چې په کې خلک د ټولنې مختلفو ډلو یا طبقو ته د دوی د ټولنیز مقام، شتمنۍ، قدرت، یا نورو ټولنیزو توپیرونو پر بنسټ ویشل شوي دي.

تفصیل

• دغه نظام د ټولنې د جوړښت یو بنسټیز ځانګړتیا ده چې په کې د ټولنې غړي په مختلفو ټولنیزو کچو کې تنظیم شوي دي.
• دا کچې معمولاً د شتمنۍ، دندې، زده کړو، یا نورو ټولنیزو توپیرونو پر بنسټ ټاکل کیږي.
• طبقاتي نظام کېدای شي د موروثي بنسټ ولري (لکه په تاریخي کاستي نظامونو کې) یا د شخصي لاسته راوړنو پر بنسټ وي.

مثالونه

• په تاریخي هند کې کاستي نظام یو ډول طبقاتي نظام و.
• په عصري ټولنو کې، اقتصادي طبقات (لکه لوړه طبقې، منځنۍ طبقې، او ټیټې طبقې) د طبقاتي نظام بیلګې دي.

مترادفونه

• ټولنیز طبقه بندي
• ټولنیز ویش
• طبقې جوړښت
• ټولنیز سلسله مراتب

متضادونه

• ټولنیز مساوات
• طبقاتي ویش نه لرونکی نظام
• بې طبقاتي ټولنه

پشتښتون (Pashtūn)
معنی: ملاتړ کوونکی، ملاتړی، حامی، پلوی، مددګار، ملاتړ کونکی.
مثال: د هغه سیاست ملاتړ کوونکي ډیر دي. (د هغه سیاست ملاتړ کوونکي ډیر دي.)
مترادف: ملاتړی، حامی، پلوی، مددګار.

اتحادیه اروپا
د اروپا اتحادیه

تعریف:
اتحادیه اروپا یوه سیاسي او اقتصادي اتحادیه ده چې په اروپا کې موقعیت لري او ۲۷ غړي هېوادونه لري. دا اتحادیه د سولې، دیموکراسۍ، د انسان حقونو او د قانون حاکمیت د پراختیا او ساتنې لپاره رامنځته شوې ده. د اتحادیې موخې د خپلو غړو هېوادونو ترمنځ اقتصادي همکارۍ، د ګډ بازار رامنځته کول، د پولي واحد (یورو) کارول، او د بهرنۍ او امنیتي پالیسۍ همغږي دي.

د اتحادیې مهمې برخې:
۱. اروپايي کمیسیون – د اتحادیې اجرایوي ارګان
۲. اروپايي پارلمان – د خلکو استازولي
۳. د اروپا شورا – د غړو هېوادونو د حکومتونو استازولي
۴. د اروپا محکمه – د اتحادیې قضایي ارګان

تاریخ:
اتحادیه اروپا د ۱۹۹۳ کال د نومبر په ۱مه د ماستریخت تړون له لارې رامنځته شوه، خو دې ته مخینه د ۱۹۵۰یمو لسیزو په وروستیو کې د اروپايي ډبرو سکرو او فولادو ټولنې (ECSC) او وروسته د اروپايي اقتصادي ټولنې (EEC) په نومونو شته وه.

اوسني غړي هېوادونه:
اتریش، بلجیم، بلغاریا، کرواشیا، قبرس، جمهوري چک، ډنمارک، استونیا، فنلینډ، فرانسه، المان، یونان، هنګري، ایرلینډ، ایټالیا، لاتویا، لیتوانیا، لوکزامبورګ، مالټا، هالنډ، پولنډ، پرتګال، رومانیا، سلواکیا، سلوانیا، اسپانیه، سویډن.

ته ښه یې

معنی:

• ته: ضمیر شخصی، د مخاطب لپاره (تو، تاسو)
• ښه: صفت، چې ښهوالی، ډیروالی، یا مثبت کیفیت ښیي (ښه، عالي، ډیر)
• یې: ضمیر ملکی یا اضافي، چې د تړاو یا ملکیت څرګندوي (د هغه، یې، ده)

ټولیزه معنی: جمله "ته ښه یې" په عمومي توګه د ستاینې، تحسین، یا مثبت ارزښت څرګندولو لپاره کارول کېږي. دا په ساده ډول "ته ښه یې" یا "ته ډیر ښه یې" معنی لري، مګر په مختلفو سیاقونو کې مختلف معنی لري.

د کارونې سیاقونه:

1. د ستاینې یا تحسین لپاره:

   • کله چې تاسو د یو چا کار، هڅه، یا ځانګړتیا ستاینه کوئ.
   • مثال: "دا کار ته ښه یې کړی." (دا کار ته ښه یې کړی.)

2. د ډیروالي یا شدت څرګندولو لپاره:

   • کله چې تاسو غواړئ وښایاست چې یو شی یا حالت ډیر ښه یا قوي دی.
   • مثال: "ته په زړه پوري یې." (ته په زړه پوري یې.)

3. د مثبت ارزښت څرګندولو لپاره:

   • کله چې تاسو د یو چا ښه والی یا مثبت کیفیت تايید کوئ.
   • مثال: "ته په خپل کار کې ښه یې." (ته په خپل کار کې ښه یې.)

نورې ممکنې ژباړې:

• ته عالي یې.
• ته ډیر ښه یې.
• ته په زړه پوري یې.
• ته ستایلی شوی یې.

پام: دا جمله په پښتو کې د یوې عامې او محاورې ژبې په توګه کارول کېږي او د خبرو اترو په جریان کې ډیرې کارول کېږي.

سپېځلي
د کلمې ډول: صفت (Adjective)
تلفظ: Spēẓlī

معنی/تعریف:
۱. سپېځلي د "پاک"، "مقدس"، "طاهر" او "بې ګناه" په معنی دی. دا هغه شیان، ځایونه، یا خلک توصیف کوي چې د روحاني پاکۍ، اخلاقي خلوص، یا دیني تقدس سره تړلي وي.
۲. په دیني او اخلاقي چوکاټ کې، سپېځلي د هغه څه په اړه کارول کېږي چې له ګناه، ناپاکۍ، یا مادې څخه لرې وي او د الهي یا معنوي ارزښت لرونکی وي.

مثالونه:

• د مکې مکرمه یو سپېځلي ځای دی.
• قرآن کریم یو سپېځلي کتاب دی.
• هغه یو سپېځلي زړه لري.

مترادفې/ورته معنی لرونکي کلمې:

• پاک
• مقدس
• طاهر
• بې ګناه
• مطهر

متضاد/برعکس کلمې:

• ناپاک
• ناپلې
• ګناهکار
• ناپاک

نوټ:
د "سپېځلي" کلمه په پښتو کې ډیر په دیني، اخلاقي، او فرهنګي متنونو کې کارول کېږي. دا د پاکۍ، تقدس، او معنوي لوړوالی څرګندوي.

بغاوت ګر
د انګلیسي معنی: rebel, insurgent, mutineer
د ژبې ډول: نوم (اسم)
تلفظ: بَغاوَت ګَر
معنی:
هغه څوک چې پر حکومت، دولت، یا مشر بغاوت وکړي؛ یاغي؛ سرکش. دا کلمه د "بغاوت" (یاغیتوب، سرکشی) او "ګر" (کونکی) څخه جوړه شوې ده.
مثال:

• د هېواد په سوېل کې ځینې بغاوت ګرانو د حکومت پر وړاندې وسله پورته کړې ده.
• تاریخ کې ډېر بغاوت ګران د خپلو خلکو لپاره د آزادۍ په نوم وجنګېدل.

متلونې/مرادفې: یاغي، سرکش، شورشی، طاغي
متضاد: اطاعت ګر، وفادار، تابع

زه تاسو او ستاسو کورنۍ ته ټول ښه هیله کوم