صحبدم
معنی: زه ملګری یم، زه دوست یم، زه یار یم.
مخکنی شکل: صحب
ګړدود: په رسمي او ادبي پښتو کې کارول کېږي.
مثال:

• زما صحبدم چې ستا سره مرسته وکړم.
• هغه زما ښه صحبدم.

توضیح: دا کلمه د "صحبت" یا "ملګرتیا" څخه اخیستل شوې ده او د یو شخص د دوست یا ملګري په توګه معرفي کولو لپاره کارول کېږي. په پښتو ادبیاتو کې د "یار" یا "دوست" په معنی راځي.

له

د لفظ مانا او کارونه:

له د پښتو ژبې یو مهم تورې دی چې په مختلفو ډولونو کارول کېږي. د دې لفظ اصلي مانا "له" یا "څخه" ده، خو په جملو کې یې مختلفې دندې لري.

۱. د مکان یا وخت څرګندولو لپاره:

• مثال: زه له کابل څخه یم. (زه له کابل څخه یم.)
• مثال: له سهار څخه تر ماښام کار کوم. (له سهار څخه تر ماښام کار کوم.)

۲. د سبب یا علت څرګندولو لپاره:

• مثال: له ستونزو څخه ډارېږم. (له ستونزو څخه وېرېږم.)
• مثال: له لوګي څخه سړی ناروغ کېږي. (له دوښمنۍ څخه سړی ناروغ کېږي.)

۳. د توپیر یا جلا کېدو څرګندولو لپاره:

• مثال: له خپلې کورنۍ څخه جلا شو. (له خپلې کورنۍ څخه جلا شو.)
• مثال: له نورو څخه توپیر لري. (له نورو څخه توپیر لري.)

۴. د مرستې یا ملاتړ څرګندولو لپاره:

• مثال: له ملګرو څخه مرسته وغواړه. (له ملګرو څخه مرسته وغواړه.)
• مثال: له خپل پلار څخه پوښتنه وکړه. (له خپل پلار څخه پوښتنه وکړه.)

۵. د ویلو یا خبرې کولو په وخت کې:

• مثال: له ما څخه پوښتنه وکړه. (له ما څخه پوښتنه وکړه.)
• مثال: له هغه څخه مشوره واخله. (له هغه څخه مشوره واخله.)

۶. په ترکیبي جملو کې:

• له... سره: د ملګرتيا يا يو ځای کېدو لپاره.
  • مثال: له خپل ملګري سره ولاړ. (له خپل ملګري سره ولاړ.)
• له... پرته: د نه شتون يا جلا کېدو لپاره.
  • مثال: له مرستې پرته کار نشي کېدی. (له مرستې پرته کار نشي کېدی.)

۷. په نورو حالاتو کې:

• مثال: له هغه ځایه چې راغلی یم. (له هغه ځایه چې راغلی یم.)
• مثال: له دې امله چې زه ستړی یم. (له دې امله چې زه ستړی یم.)

په لنډ ډول: "له" یو اساسي تورې دی چې په پښتو کې د مکان، وخت، سبب، توپیر، مرسته، او نورو اړیکو څرګندولو لپاره کارول کېږي. د دې صحیح کارول د پښتو ژبې په ښه پوهیدو کې مرسته کوي.

درکړی
د درکړی معنی او کارونه

۱. معنی:

• درکړی د درکړل فعل له مخې یو تړلی اصطلاح ده چې په پښتو کې د "پوهیدل، فهمیدل، یا په گڼه کې نیول" معنی لري.
• دا د یوې چارې، خبرې، یا حالت په اړه د پوهېدو، منلو، یا قبولولو حالت ښیي.

۲. د کارونې بېلگې:

• په جمله کې:
  • زه ده خبره درکړم (زه ده خبره پوهیږم/منم).
  • هغه دا حالت درکړی دی (هغه دا حالت پوهیږي/منلی دی).

۳. نور مترادفونه/اړونده لغتونه:

• پوهیدل (پوهېدل)
• فهمیدل (فهمېدل)
• منل (منل)
• قبولول (قبولول)

۴. تړلې اصطلاح:

• درکړل (فعل): پوهیدل، فهمیدل، منل.
• درک (اسم): پوهه، فهم، قبول.

۵. یادښت:

• درکړی د درکړل فعل له پاره یو توصیفي یا حالت ښودونکی اصطلاح دی چې په پښتو کې د پوهېدو او منلو په معنی کارول کیږي.

ړنا
د ړنا معنی:
ړنا د پښتو ژبې یوه کلیمه ده چې په عمومي توگه د "ړند" یا "نابینا" په معنی کارول کېږي. دا کلیمه د لید وړتیا نه لرلو حالت ته اشاره کوي.

مثالونه:

• هغه سړی ړنا دی. (هغه سړی ړند دی.)
• ړنا خلک د نورو حواسو په مرسته ژوند کوي. (ړند خلک د نورو حواسو په مرسته ژوند کوي.)

متضاد: بینا، لیدونکی

ښکاره کړل
د ښکاره کړل معنی او کارول

معنی:

• ښکاره کول (په ښکاره توګه څرګندول، څرګند کول، څرګندېدل)
• ښکاره کېدل (څرګندېدل، څرګند کېدل)

مثالونه:

• انګلیسي: He revealed the secret.
  پښتو: هغه راز ښکاره کړ.
• انګلیسي: The truth became clear.
  پښتو: حقیقت ښکاره شو.

مشتقات:

• ښکاره (صفت) – واضح، څرګند
• ښکاره کول (فعل) – څرګندول، څرګند کول
• ښکاره کېدل (فعل) – څرګندېدل، څرګند کېدل

نوټ: دا فعل د "څرګندول" یا "څرګندېدل" په معنی کارول کېږي.

پلاسینټا
د پلاسینټا تعریف:
پلاسینټا یو عضوی دی چې د امېدوارۍ پر مهال د مور او جنین ترمنځ جوړیږي. دا د جنین د خوراک، اکسیجن رسولو، فضله موادو د لېرې کولو او هورمونونو د تولید لپاره مسؤلیت لري. پلاسینټا د امېدوارۍ په پای کې د زیږون پر مهال وشړل کیږي.

د پلاسینټا رول:

• د جنین ته د خوراکي موادو رسولو
• د اکسیجن رسولو او کاربن ډای اکسایډ لېرې کولو
• د دفاعي سیستم د مرستې
• د هورمونونو تولید (لکه ایسټروجن او پروجیسټرون)

په طب کې کارول:
پلاسینټا ځینې وختونه د درملو په جوړولو کې کارول کیږي، خو دا کارونه محدوده ده او د علمي څېړنو ته اړتیا لري.

ناف
تلفظ: nāf
معنی: هغه رګ یا نل چې د ماشوم او مور تر منځ د حمل په وخت کې شتون لري او د خوراک او اکسیجن رسولو لپاره کارول کیږي.

مثال:

• د ماشوم ناف د زیږون وروسته پرې کېږي.
• ناف د ماشوم د ژوندانه لپاره اړین دی.

مترادف: بند ناف

anomaly
انومالي

تعریف:

• یو غیر معمولي، غیر متوقع، یا له نورو څخه توپیر لرونکی حالت، شی، یا چلند.
• په علم، احصایه، یا نورو ډیسپلینونو کې هغه څه چې له معیاري ماډل، قاعدې، یا تمې څخه انحراف لري.

مثالونه:

• د هوا د درجې ناڅاپي بدلون د موسمي انومالي په توګه ښودل کېږي.
• د ډیټا په تحلیل کې، انومالي ګانې د غلطۍ یا خاصو پیښو نښې کېدای شي.

مترادفونه:

• استثنا
• انحراف
• غیر معمولیت
• ناڅاپیتوب

متضادونه:

• عادي حالت
• قاعده
• معیار
• معمولیت

ګرځ (gardaẓ)
ګړند (gaṛand)
ګړندي (gaṛandī)

پری ایکلامپسیا
په پښتو کې معنی:
د حمل په وخت کې د لوړې فشار، پروټین په متابولیت کې او د بدن د مختلفو برخو د ورم (لکه لاسونه، پښې، مخ) سره مشخصه یوه طبي حالت دی. دا معمولاً د حمل په دویمه نیمایي کې رامنځته کیږي او د مېندو او جنین د روغتیا لپاره خطرناک ثابتېدای شي.

نور معلومات:

• دا د ایکلامپسیا یوه مخکې مرحله ده، چې په کې تشنج هم رامنځته کېدای شي.
• نښې یې: سردرد، د لیدلو ستونزې، د پورته خوا د نس په سیمه کې درد، او د وزن ناڅاپه زیاتوالی.
• درملنه یې: د فشار کنټرول، د حمل په وخت کې ځیرکۍ، او په ضرورت سره د جنین مخکې راوړل.

مثال:
"د مېندو په روغتیا کې، د پری ایکلامپسیا تشخیص او درملنه خورا اړینه ده."