ماکولر ډیجنریشن
ماکولر ډیجنریشن د سترګو یو ناروغتی ده چې د ریټینا په مرکز کې موقعیت لري، چې د بیناۍ د مرکز مسؤلیت لري. دا ناروغتی د ماکولا (د ریټینا مرکزي برخه) تخریب یا خرابوالی ته ویل کېږي، چې په پایله کې مرکزي بیناۍ کمزوري یا له منځه ځي، په داسې حال کې چې پیريفیرل بیناۍ (اړوندې بیناۍ) معمولاً ساتل کېږي. دا ناروغتی په عمومي توګه د عمر د زیاتوالي سره تړاو لري او د نړۍ په کچه د بیناۍ د له منځه تلو یو له مهمو لاملونو څخه ده.

ډولونه:

1. ډرای ماکولر ډیجنریشن (Dry AMD): دا ترټولو عام ډول دی چې د ریټینا لاندې د ډراسین (د متابولیک ضایعاتو) د راغونډېدو له امله رامنځته کېږي، چې په تدریجي ډول د ماکولا حجرو ته زیان رسولی شي.
2. ویټ ماکولر ډیجنریشن (Wet AMD): دا کم عام خو ډیر خطرناک ډول دی چې د ریټینا لاندې د غیرعادي رګونو د ودې له امله رامنځته کېږي، چې د ویټۍ (اوبه) او وینې د خپریدو لامل ګرځي، چې په چټکۍ سره د بیناۍ زیان رسولی شي.

نښې نښانې:

• د لید مرکز کې تور یا خالي ساحې
• مستقیمې کرښې ته کج یا ګوګړې ښکاره کېدل
• د رنګونو کمزوري کېدل
• د لوستلو یا مخونه پېژندلو ستونزې

درملنه:

• ډرای AMD: اوسمهال دې ناروغۍ لپاره بشپړه درملنه شتون نلري، خو د ویتامینونو او معدني موادو (لکه زنک، ویتامین C او E) کارول د ناروغۍ د وده کموالي کې مرسته کولی شي.
• ویټ AMD: د انټي-VEGF درمل (لکه bevacizumab, ranibizumab) د انجیکشن په توګه کارول کېږي ترڅو د غیرعادي رګونو ودې ودرول شي او د ریټینا زیان کم کړي.

مخنیوي لارې چارې:

• د سگرېټ څکول بندول
• متوازن خوراک، په تېره بیا د شینو سبزیجاتو او مېوو کارول
• د سترګو د منظم معاینې ساتل
• د لمر د وړانګو څخه د سترګو ساتنه (د سترګو د عینکو کارول)

کاتاراکټ
تلفظ: کاتاراکټ
ډول: ناروغي (د سترګو ناروغي)
معنی:
کاتاراکټ د سترګو یوه ناروغي ده چې په سترګو کې د عدسي (لینز) شفافیت له لاسه ورکوي او تیاره یا تورګه کېږي. دا حالت معمولاً د عمر د زیاتوالي، ټراما، یا نورو طبیعي عواملو له امله رامنځته کېږي، چې په پایله کې بینایي کمزوري یا تیاره لید رامنځته کوي.

مثال:

• زما نیکه د کاتاراکټ له امله ښه لیدلی نه شي.
• د کاتاراکټ درملنه عموماً د جراحي له لارې ترسره کېږي.

مترادف:
سترګې تورګې کېدل، عدسي تیاره کېدل

د لید کمزوری
بلرډ ویژن

معنی:

• د لید کمزوری یا نیمګړتیا، چې څیزونه ناڅرګند، تار یا مات ښکاري.
• د سترګو د تمرکز ستونزه چې څیزونه په روښانه ډول نه لیدل کېږي.

د کارولو بېلګې:

• په انګلیسي کې: "He experienced blurred vision after the accident."
  په پښتو کې: "هغه په حادثه کې ښکیل شو وروسته یې د لید کمزوري درلودل."
• په انګلیسي کې: "Blurred vision can be a symptom of diabetes."
  په پښتو کې: "د لید کمزوري د شکرې ناروغۍ نښه هم کېدای شي."

مترادف لغاتونه:

• د لید ماتوالی
• ناڅرګند لیدل
• تار لیدل

اړونده اصطلاح:

• د سترګو ستونزه (Eye problem)
• د لید ضعف (Weak eyesight)

بلورډ
(بلورډ)
معنی:
۱. ناڅرګند، مبهم، غیر واضح
۲. هغه څه چې روښانه نه وي، ګډوډ
۳. د لید، فکر یا یادښت په برخه کې ناڅرګندتیا

مثالونه:

• د هغې یادښتونه بلورډ وو. (Her memories were blurred.)
• د باران له امله لید بلورډ شو. (The vision became blurred due to rain.)

مترادف:
ناڅرګند، مبهم، ګډوډ

متضاد:
روښانه، واضح، څرګند

Personal
انګلیسي: Personal
پښتو: شخصي، ذاتي، ځاني

توضیح:

• شخصي: د یو ځانګړي شخص پورې اړوند، لکه شخصي ملکیت یا شخصي نظر.
• ذاتي: د ذات یا طبیعت پورې تړلی، لکه ذاتي وړتیا.
• ځاني: په ځان پورې اړوند، لکه ځاني تجربه.

مثالونه:

1. Personal belongings: شخصي وسایل
2. Personal opinion: شخصي نظر
3. Personal life: ځاني ژوند

یادښت: دا لغت د فردي یا خصوصي مفاهیمو لپاره کارول کېږي.

سپوکین
مانا:
۱. د خبرو اترو، وینا، یا ژبې اړوند.
۲. هغه څه چې په شفاهي ډول بیان شوي وي، لیکلي نه وي.

مثال:

• د هغه سپوکین مهارت ډیر ښه دی.
• دا د سپوکین انګلیسي کورس دی.

مترادف:

• خبرې کول
• ویناوال
• شفاهي

مخالف:

• لیکل شوی
• تحريري

ګړدود (Ghardood)

غوره شفاهی ژبه

سیاه
سیاه
سیاه

Pacific Islander

پښتو:

• ارام سمندرګي ټاپووال (Arām Samundargī ṭāpūwāl)
• د ارام سمندر ټاپوګانو اوسېدونکی (Da Arām Samandar ṭāpogāno oseydūnki)

شرح:
دا اصطلاح د ارام سمندر (Pacific Ocean) په ټاپوګانو کې اوسېدونکو خلکو ته اشاره کوي. د دې سیمې خلک د بېلابېلو کلتورونو، ژبو او تاریخ لرونکي دي. د دې ډلې په کې د پولینزیا (لکه: هاوایی، ساموا، ټونګا)، مایکرونیزیا (لکه: ګوام، ناورو) او میلانزیا (لکه: فیجي، وانوآتو) ټاپوګانو خلک شامل دي.

مثال:

• په متحده ایالاتو کې ډېری ارام سمندرګي ټاپووالان د هاوایی او ګوام څخه دي.
  (په متحده ایالاتو کې ډېری ارام سمندرګي ټاپووالان د هاوایی او ګوام څخه دي.)