practitioner

په پښتو کې:

• کارکوونکی (کار کوونکی)
• کارپوه
• کارندوی
• پوهاند (پوهاند)
• پوهنوال (پوهنوال)

په پښتو کې تشریح:

• کارکوونکی: هغه څوک چې په یوه ځانګړې برخه کې کار کوي، لکه: روغتیایی کارکوونکی.
• کارپوه: هغه څوک چې په یوه مهارت یا مسلک کې پوهه او تجربه لري.
• کارندوی: هغه څوک چې د یوه مسلک یا دندې ترسره کولو کې ښه پوهه لري.
• پوهاند: هغه څوک چې په یوه علمي یا مسلکي برخه کې لوړه پوهه لري.
• پوهنوال: هغه څوک چې په یوه علمي یا مسلکي برخه کې پوهه لري او کار کوي.

مثالونه:

• د روغتیا کارکوونکی (روغتیایی کارکوونکی)
• د قانون کارپوه (د قانون کارپوه)
• د طب کارندوی (د طب کارندوی)
• د علم پوهاند (د علم پوهاند)
• د تعلیم پوهنوال (د تعلیم پوهنوال)

ډاکټر (ḍākṭar)
معنی: هغه شخص چې د روغتیا پوهنې زده کړې کړې وي او د ناروغانو درملنه کوي.
مثال: زه د خپلې ناروغي لپاره ډاکټر ته وړم.
مترادف: طبیب، معالج

reinfuse
پښتو:
بیا تازه کول، بیا ډکول، بیا داخلول (د رګ یا د بدن په نورو برخو کې)

تفصیل:
دا فعل د هغه عمل ته اشاره کوي چې په کې یو شوی یا نور مواد بیا د بدن په رګونو یا نورو برخو کې داخلېږي. دا معمولاً د درملنې په بهیر کې کارول کېږي، لکه د وینې یا درملو بیا ورکول.

مثالونه:

• The doctor decided to reinfuse the patient with his own blood after the surgery.
  پښتو: ډاکتر پرېکړه وکړه چې ناروغ ته د جراحۍ وروسته خپله وینه بیا ورکړي.
• They had to reinfuse the plasma to stabilize his condition.
  پښتو: د هغه د حالت د ثابتولو لپاره اړتیا وه چې پلازما بیا ورکړي.

مترادفونه:
بیا ورکول، بیا داخلول، بیا ډکول

اړونده اصطلاحات:

• infuse (تازه کول، داخلول)
• transfusion (د وینې انتقال)
• replenish (بیا ډکول، بیا پوره کول)

سالمي (salmi)
معنی: په سمندر کې د بېړۍ د ډوبېدو څخه د مالونو یا د بېړۍ د برخو را ايستل؛ د خطر څخه د شيانو د ژغورلو عمل.
مثال: دوی د ډوبې شوې بېړۍ څخه ډېر توکي سالمي کړل.

ژغورل (zhghorul)
معنی: د خطر، ضایع کېدو، یا له منځه تلو څخه د یو شي د بچ کولو عمل.
مثال: د اور له امله په وران شوي کور کې یې یو څو څیزونه ژغورل.

بېرته تر لاسه کول (berta ter lāsa kawul)
معنی: د یوه شي د بې ارزښته یا خراب حالت څخه د ګټې اخیستلو لپاره کارول.
مثال: د کمپنۍ د مالیې د ستونزو څخه وروسته یې د کاروبار بېرته تر لاسه کولو هڅه وکړه.

انټرااپریټیو
د جراحي پر مهال

تعریف:
دا اصطلاح هغه عملونه، پروسې، یا حالات ته اشاره کوي چې د جراحي عملیاتو پر مهال پیښیږي. دا د جراحي پرمهال د ناروغ د روغتیا حالت، د جراحي تخنیکونو پلي کول، یا د ناڅاپي پیښو مدیریت ته هم اشاره کولی شي.

مثالونه:

• انټرااپریټیو خوندیتوب: د جراحي پر مهال د ناروغ خوندیتوب ډاډمنول.
• انټرااپریټیو تشخیص: د جراحي پر مهال د ناروغۍ تشخیص کول.
• انټرااپریټیو عوارض: د جراحي پر مهال ناڅاپي ستونزې.

نږدې اصطلاحات:

• پریاپریټیو: د جراحي مخکې
• پوسټاپریټیو: د جراحي وروسته

سور وينې خليې (Sūr wīne khalīe)

تعريف:
سور وينې خليې، چې په طبي اصطلاح کې اریتروسایټونه (Erythrocytes) هم ورته ويل کېږي، د وينې هغه خليې دي چې د اکسيجن د انتقال مسؤليت لري. دا خليې د هيموګلوبین پروټین لري، چې اکسيجن سره نښلې او بدن ته يې رسولي. سور وينې خليې بې هستې دي او د انسان په بدن کې د وينې تر ټولو زياته شمېر خليې جوړوي.

دندې:

• اکسيجن له سږو څخه بدن ته رسول.
• کاربن ډای اکسایډ له خليو څخه سږو ته رسول.
• د وينې رنګ سورول (د هيموګلوبین په وجه).

نور معلومات:

• د ژوند موده: نږدې ۱۲۰ ورځې.
• جوړښت: د ډیسک په شکل، چې د سطحې ساحه زياته کوي.
• توليد: د مغز استخوان (Bone marrow) کې جوړېږي.

antibodies

په انګلیسي کې: antibodies
په پښتو کې: ضداجسام
تشریح: ضداجسام هغه پروټینونه دي چې د بدن د ایمني سیستم لخوا تولیدیږي ترڅو د ناروغۍ لاملوونکو موجوداتو (لکه ویروسونو، باکتریاګانو) په وړاندې مبارزه وکړي. دا اجسام د بدن د خوندي کولو لپاره د یوې مهمې برخې په توګه کار کوي.

چلونه
معنی:
۱. د بدن ګرمي کمېدل او د ګرمي د کمېدو له امده بدن د ګړي ګړي خوځېدل.
۲. د وېرې، خوښۍ، يا نورو احساساتو له امده بدن د ګړي ګړي خوځېدل.

مثالونه:

• زه د تبه له امده چلونه لرم.
• د هغې خبرې اورېدلې ما په چلونو واچول.

مترادف: ګړي ګړي، لړزه، رعشه.

shortness of breath
پړسوب (Paṛsob)
تڼس (Taṇas)
د ساه نیولو ستونزې (Da sāh nīwolo stunze)

توضیح:
دا هغه حالت دی چې یو څوک په اسانۍ سره خپل ساه نه شي نیولی او یا د ساه نیولو کې ستونزې احساس کوي. دا د زړه، سږو، یا نورو روغتیایي ستونزو له امله رامنځته کېدای شي.

مثال:

• د ورزش وروسته یې د ساه نیولو ستونزې شوې.
• د سږو د ناروغۍ له امله یې پړسوب کوي.

cells

انګلیسي: cells
پښتو: حجرې (hijre)

تعریف:
حجرې د ژوندیو موجوداتو د جوړښت بنسټیز واحدونه دي. دوی د بدن د ټولو فعالیتونو لپاره مسوول دي، لکه د انرژۍ تولید، د پروټینونو جوړول، او د معلوماتو ساتل. حجرې کولی شي په خپلواکه توګه ژوند وکړي (لکه باکتریا) یا په ډلو کې د ټیشو او اعضاء په جوړولو کې مرسته وکړي.

مثالونه:

• د وینې حجرې (Blood cells)
• د مغز حجرې (Brain cells)
• نباتي حجرې (Plant cells)